Hukuk Terimleri Sözlüğü
Hukuki süreçlerde karşınıza çıkabilecek terimlerin yalın ve anlaşılır açıklamaları.
Hukuk dünyasının dili bazen karmaşık olabilir. Burak Önde Hukuk Bürosu olarak, müvekkillerimizin süreçlere tam hakimiyet sağlamasını önemsiyoruz. Aşağıda, dava süreçlerinde ve resmi evraklarda sıkça karşılaşabileceğiniz temel hukuk terimlerini sizler için derledik.
Terimler Listesi (A’dan Z’ye)
Azil: Bir kişinin, avukatına verdiği temsil yetkisini (vekaleti) tek taraflı olarak sonlandırması işlemidir.
Beraat: Ceza davası sonucunda, sanığın suçsuz bulunması veya suçun yasal unsurlarının oluşmaması nedeniyle ceza almamasına karar verilmesidir.
Bilirkişi: Bir davada, hakimin uzmanlık bilgisini aşan teknik konularda (örneğin; hesaplama, tıp, mühendislik) görüşüne başvurduğu uzman kişidir.
Beraat: Ceza davası sonucunda, sanığın suçsuz bulunması veya suçun yasal unsurlarının oluşmaması nedeniyle ceza almamasına karar verilmesidir.
Bilirkişi: Bir davada, hakimin uzmanlık bilgisini aşan teknik konularda (örneğin; hesaplama, tıp, mühendislik) görüşüne başvurduğu uzman kişidir.
Davacı: Bir hakkının ihlal edildiği iddiasıyla mahkemeye başvurarak dava açan kişidir.
Davalı: Hakkında dava açılan, kendisine karşı bir hak iddiasında bulunulan kişidir.
Delil: Bir iddianın doğruluğunu kanıtlamak için mahkemeye sunulan her türlü ispat aracıdır (Tanık, belge, kamera kaydı vb.).
Esas: Bir davanın usul (şekil) yönünden değil, içeriği ve konusu bakımından incelenmesidir.
Davalı: Hakkında dava açılan, kendisine karşı bir hak iddiasında bulunulan kişidir.
Delil: Bir iddianın doğruluğunu kanıtlamak için mahkemeye sunulan her türlü ispat aracıdır (Tanık, belge, kamera kaydı vb.).
Esas: Bir davanın usul (şekil) yönünden değil, içeriği ve konusu bakımından incelenmesidir.
Feragat: Davacının, açtığı davadan veya talep ettiği haktan kendi isteğiyle vazgeçmesidir.
HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması): Sanığa verilen cezanın, belli bir denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlememesi şartıyla sonuç doğurmaması ve sicile işlenmemesidir.
Haciz: Borcunu ödemeyen borçlunun mallarına, devlet kanalıyla (İcra Dairesi) el konulması işlemidir.
HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması): Sanığa verilen cezanın, belli bir denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlememesi şartıyla sonuç doğurmaması ve sicile işlenmemesidir.
Haciz: Borcunu ödemeyen borçlunun mallarına, devlet kanalıyla (İcra Dairesi) el konulması işlemidir.
İçtihat: Yüksek mahkemelerin (Yargıtay, Danıştay) benzer konularda verdiği ve yerel mahkemelere yol gösterici nitelikteki kararlardır (Emsal Karar).
İhtiyati Tedbir: Dava sonuçlanana kadar hakkın kaybolmasını önlemek için mahkemenin verdiği geçici koruma kararıdır.
Kovuşturma: İddianamenin kabulüyle başlayıp hüküm verilmesine kadar geçen yargılama evresidir (Mahkeme safhası).
İhtiyati Tedbir: Dava sonuçlanana kadar hakkın kaybolmasını önlemek için mahkemenin verdiği geçici koruma kararıdır.
Kovuşturma: İddianamenin kabulüyle başlayıp hüküm verilmesine kadar geçen yargılama evresidir (Mahkeme safhası).
Müvekkil: Bir avukata vekalet vererek kendini temsil ettiren kişi veya kurumdur.
Mücbir Sebep: Önceden öngörülemeyen ve engellenemeyen dış kaynaklı olaylardır (Deprem, savaş, salgın vb.). Sözleşmelerin ifasını imkansız hale getirebilir.
Nafaka: Boşanma veya ayrılık durumunda, geçimi zorlaşacak olan tarafa veya çocuklara, diğer tarafça ödenmesine karar verilen maddi destektir.
Mücbir Sebep: Önceden öngörülemeyen ve engellenemeyen dış kaynaklı olaylardır (Deprem, savaş, salgın vb.). Sözleşmelerin ifasını imkansız hale getirebilir.
Nafaka: Boşanma veya ayrılık durumunda, geçimi zorlaşacak olan tarafa veya çocuklara, diğer tarafça ödenmesine karar verilen maddi destektir.
Soruşturma: Suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen, savcılık tarafından yürütülen inceleme evresidir.
Tebligat: Mahkeme veya resmi makamlarca yazılan bir yazının (celp, karar, ödeme emri) muhatabına usulüne uygun olarak bildirilmesidir.
Tekzip: Basın yayın organlarında çıkan gerçeğe aykırı bir habere karşı, ilgili kişinin düzeltme ve cevap yazısı yayınlatmasıdır.
Tebligat: Mahkeme veya resmi makamlarca yazılan bir yazının (celp, karar, ödeme emri) muhatabına usulüne uygun olarak bildirilmesidir.
Tekzip: Basın yayın organlarında çıkan gerçeğe aykırı bir habere karşı, ilgili kişinin düzeltme ve cevap yazısı yayınlatmasıdır.
Uyap (Ulusal Yargı Ağı Projesi): Türkiye'deki tüm adli süreçlerin elektronik ortamda yürütüldüğü ve vatandaşların davalarını takip edebildiği sistemdir.
Vekaletname: Bir kişinin, kendi adına işlem yapabilmesi için noterde düzenlenen resmi belge ile avukata yetki vermesidir.
Yürütmeyi Durdurma: İdari yargıda, dava konusu işlemin uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğacaksa, dava sonuçlanana kadar işlemin durdurulması kararıdır.
Vekaletname: Bir kişinin, kendi adına işlem yapabilmesi için noterde düzenlenen resmi belge ile avukata yetki vermesidir.
Yürütmeyi Durdurma: İdari yargıda, dava konusu işlemin uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğacaksa, dava sonuçlanana kadar işlemin durdurulması kararıdır.
